Friday, October 23, 2020

SOFA

SOFA

 

It's curious and sometime also funny, how a word in one language can be understood completely differently in another.  This was surely felt by many Maltese emigrants in majority English-speaking lands, when commenting the first time about some rainstorm, with those around them probably thinking they were swearing (a play on the sound of the Maltese word for rain, xita, pronounced 'shee-ta').

 

Recently, the acronym SOFA was mentioned several times in the Maltese media, and certainly not in the context of a comfortable place to sit.

 

The letters SOFA refer to the Status Of Forces Agreement, an agreement between one country that wants to station or take its military forces to another, that establishes rights and privileges of foreign military people in the host country.  This type of agreement is made by many countries including Australia, foremost amongst which is the United States of America which has around a hundred such agreements.

 

In fact, the US is reported to have been seeking a SOFA with Malta for the past 20 years, and its latest attempt has also failed, as the agreement it appears the Maltese government was ready to offer wasn't enough for the American side.1

 

Why is a SOFA such a hot topic?  There are several reasons for this.

 

Firstly, there are matters related to the nature of the agreement itself.  a SOFA agreement generally covers legal matters tied to the people forming part of the military contingent and the property they use, whether when based at a place or when visiting.  Civil matters include the employment of soldiers and other people in the contingent, whether they are subject to local taxes etc and also for example if there are any damages how these will be compensated.  Criminal matters include what happens when someone commits an act such as stealing, physical or sexual violence and even a killing.

 

Controversy immediately arises as a SOFA generally specifies that foreign courts, not local ones, have jurisdiction on at least some criminal acts that are committed by the people in uniform.  This goes straight to the heart of the principle of sovereignty of the country hosting the foreign military forces, and is politically controversial.

 

For Malta, there is also the fact that having a military force in the country by agreement can be seen as going against the constitutional principle of neutrality, especially when the country sending its military is the United States which can be said to be involved in a substantial part of major conflicts around the world.

 

Regarding neutrality, it was interesting, and quite intelligent in my view, the attempt by the Maltese government (from what I can understand, as details are not very forthcoming) to offer an agreement under the NATO (North Atlantic Treaty Organisation) program called Partnership for Peach (PfP).  Malta had joined the PfP in 1995 under the Nationalist government, which membership was suspended by the Labour government of Alfred Sant a year later, who then saw this membership being against the neutrality principle.

 

In 2008, Malta under the Nationalist government of Gonzi asked again to reactivate its membership in the PfP, and this was accepted by NATO a little later.2  The subsequent Labour government accepted to keep this membership, and therefore seems no longer to see PfP membership as against Malta's neutrality.

 

Therefore, probably the government calculated that the neutrality objection for a SOFA as part of the PfP would be limited.

 

There is another hot topic nevertheless.  All this activity around a SOFA with the US happened around the same time that a committee of experts at the Council of Europe, called MONEYVAL, were expected to assess what was being done against money laundering and the financing of terrorism, and should evaluate Malta again in these days, and there is a risk that the country be the first in the European Union to be considered to have failed to implement recommendations made to it in its latest report of 2019.3

 

There was some speculation that the inking of a SOFA agreement could be one way of encouraging the US to influence MONEYVAL not to be so critical of Malta.  I scratch yours, and you scratch mine, more or less.

 

I find it difficult to believe that a committee of experts whose financial analysis expertise is technically at this level, would be persuaded to change their judgement due to corrupt pressure made to them by the US, which is just an observer at MONEYVAL.   I have to say that both the Prime Minister, Robert Abela as well as a spokesperson for the American embassy have denied there is any link between MONEYVAL and the attempted SOFA agreement.4

 

God forbid that the country is as desperate as needing to prostitute its principle to get a favourable report by a foreign committee, instead of implementing necessary changes to be considered a good citizen in the fight against money laundering.  If this was the truth, I would feel it worse and far more insulting than a SOFA agreement that could go against the letter or spirit of Malta's constitutional neutrality.

 

----------------------------------

 

Huwa fatt kurjuż u kultant umoruż, kif kelma f'lingwa waħda tinftiehem kompletament differenti f'oħra.  Żgur li nħasset minn ħafna emigranti Maltin f'pajjiżi b'lingwa tal-maġġoranza Ingliża, meta kkummentaw għall-ewwel darba fuq xi maltempata bix-xita, b'dawk ta' madwarhom jaħsbu li qegħdin jitkellmu ħażin.

 

Dan l-aħħar, l-akronimu SOFA ssemma kemm il-darba fuq il-midja Maltija, u ċertament mhux f'kuntest ta' mod komdu fejn issorġi.

 

L-ittri ta' SOFA jirreferu għal Status Of Forces Agreement, ftehim bejn pajjiż wieħed li jrid jistazzjona jew jieħu l-forzi militari tiegħu f'pajjiż ieħor, li jistabbilixxi d-drittijiet u privileġġi tan-nies militari barranin fl-art li qed tilqagħhom.  Dan it-tip ta' ftehim isir minn ħafna pajjiżi inkluża l-Awstralja, u l-iprem fosthom hija l-Istati Uniti tal-Amerika li għandha xi mitt ftehim ta' dan it-tip.

 

Fil-fatt, l-Istati Uniti hija rrappurtata li ilha tipprova tilħaq ftehim SOFA ma' Malta għal dawn l-aħħar għoxrin sena, u dan l-aħħar tentattiv ukoll falla, għaliex il-ftehim li jidher kien lest li joffri l-Gvern Malti ma kienx biżżejjed għan-naħa Amerikana.1

 

Għaliex ftehim SOFA huwa daqshekk jaħraq?  Hemm diversi raġunijiet għal dan.

 

L-ewwel ħaġa, hemm affarijiet marbutin man-natura tal-ftehim innifsu.  Ftehim SOFA ġeneralment ikopri kwestjonijiet legali marbutin mal-persuni li jiffurmaw parti mill-kontinġent militari u l-proprjetà li jużaw, kemm jekk ibbażati f'post u kemm jekk waqt żjara.  Affarijiet ċivili jinkludu l-impjieg tas-sultati u nies oħra tal-kontinġent, jekk ikunux suġġetti għat-taxxa lokali eċċ u jekk ikun hemm xi ħsarat kif dawn jiġu kkumpensati.  Affarijiet kriminali jinkludu x'jiġri meta xi ħadd jagħmel xi att bħal serq, vjolenza fiżika jew sesswali u anke qtil.

 

Il-kontroversja tqum mallewwel għax is-SOFA ġeneralment jispeċifika li l-qrati barranin, u mhux dawk lokali, jkollhom il-ġurisdizzjoni fuq tal-inqas xi atti kriminali li jkunu twettqu min-nies tas-servizzi.  Dan jolqot fil-laħam il-ħaj il-prinċipju tas-sovranità tal-pajjiż li jkun qiegħed jilqa' għandu l-forzi militari tal-barrani, u huwa politikament kontroversjali.

 

Għal Malta, hemm ukoll il-fatt li jkollok forzi militari f'pajjiżek bi ftehim jista' jiġi mħares bħala kuntrarju għall-prinċipju kostituzzjonali tiegħu ta' newtralità, speċjalment meta l-pajjiż li qed jibgħat il-militar tiegħu huwa l-Istati Uniti li tista' tgħid li hija involuta f'parti sostanzjali tal-kunflitti l-kbar madwar id-dinja.

 

Fuq in-newtralità, kien interessanti, u pjuttost intelliġenti, l-attentat tal-Gvern Malti (milli nista' nifhem, għax id-dettalji huma mistura) li joffru ftehim taħt il-programm tan-NATO (North Atlantic Treaty Organisation) jismu Partnership for Peace (PfP).  Malta kienet issieħbet fil-PfP fl-1995 taħt Gvern Nazzjonalista, u din is-sħubija kienet sospiża mill-Gvern Laburista ta' Alfred Sant sena wara, li dakinhar kien jara din is-sħubija li tmur kontra l-prinċipju ta' newtralità.

 

Fl-2008, Malta taħt il-Gvern Nazzjonalista ta' Gonzi reġa' talab li jerġa jqajjem is-sħubija tiegħu fil-PfP, u dan kien milqugħ min-NATO ftit wara.2  Gvern Laburista ta' warajh aċċetta li jkompli b'din l-isħubija, u għalhekk jidher li m'għadux jara sħubija fil-PfP bħala li tmur kontra n-newtralità tagħha.  Għaldaqstant, aktarx il-gvern ikkalkula li l-oġġezzjoni tan-newtralità għas-SOFA bħala parti mill-PfP tkun limitata.

 

Hemm kwestjoni oħra taħraq madankollu.  Din l-attività kollha madwar is-SOFA mal-Istati Uniti saret fl-istess żmien li kumitat ta' esperti tal-Kunsill tal-Ewropa, imsejjah MONEYVAL, li jqis x'qed isir fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-iffinanzjar tat-terroriżmu, għandu jerġa' jevalwa lil Malta f'dawn il-ġranet, u hemm ir-riskju li l-pajjiż ikun l-ewwel wieħed tal-Unjoni Ewropea li jkun meqjus li falla milli jimplimenta r-rakkomandazzjonijiet li sarulu fl-aħħar rapport tal-2019.3

 

Kien hemm min spekula li l-iffirmar ta' ftehim SOFA ikun mod biex jinkoraġġixxi lill-Istati Uniti tinfluenza lill-MONEYVAL biex ma tkunx daqshekk ħarxa ma' Malta.  Inti tħokkli tiegħi, u jien inħokklok tiegħek, xi ftit jew wisq.

 

Jien insibha diffiċli nemmen li kumitat ta' esperti li x-xogħol ta' analiżi finanzjarju tagħhom huwa tekniku ta' dan il-livell, jistgħu jkunu persważi jibdlu l-ġudizzju tagħhom minħabba pressjoni korrotta li ssirilhom mill-Istati Uniti, li hija biss osservatur tal-MONEYVAL.  Irrid ngħid li kemm il-Prim Ministru Malti Robert Abela kif ukoll kelliem għall-ambaxxata Amerikana ċaħdu li teżisti ħolqa bejn il-MONEYVAL u l-attentat ta' ftehim dwar SOFA.4

 

Allaħares il-pajjiż huwa daqshekk iddisprat li jkun lest iqaħħab il-prinċipji tiegħu biex ikollu rapport favorevoli minn kumitat barrani, minflok li jimplimenta t-tibdiliet neċessarji biex ikun ikkunsidrat ċittadin tajjeb fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus.  Kieku din kienet l-verità, kont inħossha insolenti u iktar gravi milli ftehim SOFA li seta' mar kontra l-kelma jew l-ispirtu tan-newtralità kostituzzjonali ta' Malta.

 

 

1https://timesofmalta.com/articles/view/us-says-no-to-maltas-diet-sofa-proposal.822133

2https://www.nato.int/cps/en/natolive/news_7192.htm, retrieved 7/10/2020

3https://www.coe.int/en/web/moneyval/jurisdictions/malta, retrieved 7/10/2020

4https://newsbook.com.mt/en/abela-defends-sofa-dismisses-links-with-moneyval-test/, retrieved 7/10/2020

1https://timesofmalta.com/articles/view/us-says-no-to-maltas-diet-sofa-proposal.822133

2https://www.nato.int/cps/en/natolive/news_7192.htm, retrieved 7/10/2020

3https://www.coe.int/en/web/moneyval/jurisdictions/malta, retrieved 7/10/2020

4https://newsbook.com.mt/en/abela-defends-sofa-dismisses-links-with-moneyval-test/, retrieved 7/10/2020

Sunday, October 11, 2020

Jahan -- Ġaħan

Jahan -- Ġaħan

 

 

Who is from Malta and is unaware of Jahan?  From childhood, at some point in learning the language or Maltese literature, the fable of Jahan and his door is read, usually ending up with a class roaring with laughter!  The first time you'd hear it would probably conjure the thought “but really how simple could he be not to understand what his mother had in mind when instructing this child character to pull the door behind him” (a play on words in Maltese, usually meaning to close it).

 

If you hadn't heard this at school, you'd surely hear it in other locations, as it's a popular joke for someone, before leaving the house, be told to “do like Jahan”.

 

It's a sweet, timeless story.  Some years ago I was teaching Maltese to some students, and was using a text book from Victor Vella which did not fail to have the story.1  I can't forget the reaction of the students which really appreciated it, especially one called Carol who often reminds me of it until today.

 

In fact, this story is just one of many based on the life and philosophy of Nasreddin Hodja.  He was Turkish living in the thirteenth century, born in Sivrihisar and dying in Aksehir, in Turkey.  After a period of study, Nasreddin became a Muslim imam and even a magistrate in the Sharia court.2

 

Nasreddin had a sense of humour, optimism and sarcasm, and with courage used to talk about injustices and dishonesty.  There are thousands of stories and fables somehow linked to him, and it's impossible that these all came out of his mouth or his pen.

 

In fact, there are several traditions build around this personality.  In the Mediterranean, stories tied to a simple child can be found in Tuscany (Giucca), in Sicily (Giufà), in Calabria (Iogà) and Sardinia (Giafà), with the stories of the Maltese Jahan resembling most closely those of Sicily.3  It is possible that Jahan's character arrived in Malta with the Arabs who went there from Sicitly, or else directly from the Islamic world which refers to him as Joha, Jiha or Hoga.4

 

Nasreddin's tradition is not limited geographically to the mentioned regions, but extends to others in the Mediterranean like Greece and Albania, in the Middle East like Persia (Iran), Armenia, Azerbaijan and amongs the Kurds, and in Asia (Russia, China, India and Indonesia).5  With this person's thoughts and message widespread to this extent, one could understand how traditions of his stories could have been built and developed into the multitude that can be found today, and also how other traditions exist about where he came from.

 

Not all stories are about someone being simple or foolish.  Consider this short story, which has some wisdom:6

 

Nasreddin was taking some grapes to market on a donkey.  Groups of children pleaded with him for some grapes, but he only gave them a few each.  They complained to him “how miserly you are!”  “Not at all”, he responded.  “I'm doing so as all grapes have the same taste.  If you taste one, you know what taste each one has.  Therefore having one or having many has the same outcome.”

 

Indeed, there is much to be learnt from Jahan!

 

--------------------------------

 

 

Min hu Malti u ma semax b'Ġaħan?  Mit-tfulija, f'xi waqt mit-tagħlim tal-lingwa jew il-letteratura Maltija tiġi moqrija l-ħrafa ta' Ġaħan u l-bieb, li tispiċċa taqsam lill-klassi kollha bid-daħq!  Aktarx jgħaddi minn moħħok meta tismagħha l-ewwel darba “imma kemm trid tkun sempliċi biex ma tifhimx x'riedet tgħidlu ommu lil dan il-karattru tfajjel, meta qaltlu biex jiġbed il-bieb warajh”?

 

Jekk ma tkunx smajtha l-iskola, żgur tisma' fuqha f'bnadi oħra, għax hija ċajta popolari meta xi ħadd, qabel ma titlaq mid-dar, jgħidulu “agħmel bħal Ġaħan”.

 

L-istorja hija ħelwa u ma tixjieħ qatt.  Ftit snin ilu kont qed ngħallem il-Malti lil xi studenti, u kont qed nuża ktieb ta' Victor Vella li ma naqasx li kellu dan ir-rakkont1.  Ma nistax ninsa r-reazzjoni tal-istudenti li apprezzawh ma ngħidilkomx kemm, speċjalment waħda jisimgħa Carol li ġieli għadha tfakkarhieli sal-lum.

 

Fil-fatt, dan ir-rakkont huwa biss wieħed minn ħafna rakkonti bbażati fuq il-ħajja u l-filosofija ta' Nasreddin Hodja.  Dan kien persunaġġ Tork li għex fis-seklu tlettax, imwieled f'Sivrihisar u miet f'Aksehir, fit-Turkija.  Wara perjodu ta' studju, Nasreddin kien sar imam Musulman u anki magistrat tal-qorti tax-Xarija.2

 

Nasreddin kellu sens ta' umoriżmu, ottimiżmu u sarkażmu, u b'kuraġġ kien jitkellem fuq l-inġustizzji u d-diżonestà.  Hemm eluf ta' stejjer u ħrejjef li huma marbutin b'xi mod miegħu, u huwa impossibbli li dawn kollha kienu intqalu jew inkitbu minnu.

 

Fil-fatt, hemm diversi tradizzjonijiet mibnija madwar dan il-persunaġġ.  Fil-Mediterran, stejjer marbutin ma' tfajjel sempliċi nsibuhom fit-Toskana (Giucca), fi Sqallija (Giufà), fil-Kalabrija (Iogà) u Sardinja (Giafà), bl-istejjer ta' Ġaħan ta' Malta jixbħu l-iktar dawk ta' Sqallija.3  Huwa possibbli li l-karattru ta' Ġaħan wasal Malta meta marru hemmhekk l-Għarab minn Sqallija, jew inkella direttament mid-dinja Iżlamika li tirreferi għalih bħala Ġoħa, Ġiħa jew Ħoġa.4

 

It-tradizzjoni ta' Nasreddin mhix limitata ġeografikament għar-reġjuni msemmija, imma wkoll f'oħrajn tal-Mediterran bħall-Greċja u l-Albanija, fil-Lvant Nofsani bħall-Persja (Iran), l-Armenja, l-Ażerbajġan u fost il-Kurdi, u fl-Asja (ir-Russja, iċ-Ċina, l-Indja u l-Indonesja).5  B'firxa tant wiesgħa tal-messaġġ u l-ħsieb ta' dan il-bniedem, wieħed jista' jifhem kif tradizzjonijiet ta' stejjer tiegħu setgħu nbnew u żviluppaw fil-kotra l-kbira li jinsabu llum, u anke kif tradizzonijiet oħra jeżistu ta' minn fejn kien.

 

Mhux l-istejjer kollha huma ta' wieħed sempliċi jew iblah.  Ikkunsidraw din l-istorja qasira, li fiha daqsxejn għaqal:6

 

Nasreddin kien qed jieħu l-għeneb lejn is-suq fuq ħmar.  Gruppi ta' tfal żgħar talbuh bil-ħniena għall-għeneb, imma hu tahom biss ftit kull wieħed.  Għajtulu “kemm inti xħiħ!”  “Lanqas xejn” weġibhom.  “Qed nagħmel hekk għax l-għeneb kollha l-istess jintogħmu.  Jekk idduq waħda, tkun taf x'togħma għandhom kollha.  Għalhekk xorta waħda jekk tieħu waħda jew tieħu ħafna.”

 

Tassew, hemm x'titgħallem minn Ġaħan!

 

 

 

1Weraq - Kors fl-Ilsien Malti; It-Tieni Ktieb; Victor Vella; 1991; p64

2Malta's Philosophy & Philosophers; Mark Montebello; 2011; p22

3Ħrejjef ta' Ġaħan u Stejjer Oħra; L-Ewwel Volum; maqlubin bil-Malti minn Ġużè Chetcuti mit-Taljan ta' Aldo Farini; Fiabe, Tradizioni e Leggende Maltesi; 1997; p137

4Ibid., p13

5https://en.wikipedia.org/wiki/Nasreddin, retrieved 22/9/2020

6The exploits of the incomparable Mulla Nasrudin; Idries Shah; 1985; p60; available at https://archive.org/details/isbn_9780863040405/page/60/mode/2up

1Weraq - Kors fl-Ilsien Malti; It-Tieni Ktieb; Victor Vella; 1991; p64

2Malta's Philosophy & Philosophers; Mark Montebello; 2011; p22

3Ħrejjef ta' Ġaħan u Stejjer Oħra; L-Ewwel Volum; maqlubin bil-Malti minn Ġużè Chetcuti mit-Taljan ta' Aldo Farini; Fiabe, Tradizioni e Leggende Maltesi; 1997; p137

4Ibid., p13

5https://en.wikipedia.org/wiki/Nasreddin, retrieved 22/9/2020

6The exploits of the incomparable Mulla Nasrudin; Idries Shah; 1985; p60; available at https://archive.org/details/isbn_9780863040405/page/60/mode/2up